Sam Sam's House

Từ thời xưa, Nhật Bản chịu ảnh hưởng mạnh mẽ từ nền văn hóa Trung Quốc, nhưng tín ngưỡng bản địa chính là Thần đạo (Shinto), vốn nhìn thấy kami – tức thần linh – trong mọi hiện tượng thiên nhiên như mặt trời, mặt trăng, sông núi, cỏ cây hay hòn đá. Theo Shinto, muông thú cũng là sứ giả của kami, trong đó kitsune (cáo) là nổi bật nhất. Kitsune được xem là thần bảo vệ và sứ giả của thần Inari.

Vậy thần Inari là ai? Hầu hết những ai theo Shinto đều thờ thần Inari, ban đầu là thần bảo hộ cho thợ rèn kiếm và sau trở thành thần lúa gạo, biểu tượng cho sự thịnh vượng và tài lộc. Trong vở kịch Nô nổi tiếng Sanjo Kokaji, thần Inari đã cử một trợ thủ hình dạng cáo trắng giúp anh thợ rèn Munechika chế tạo thanh kiếm được vua Ichizo chỉ định, và anh khắc tên “Kogitsune” – nghĩa là “con cáo nhỏ” – lên mặt sau thanh kiếm để tạ ơn. Qua thời gian, Inari còn được các lãnh chúa, ngư dân, thợ rèn và thương nhân thờ như thần bảo vệ sức khỏe và mang lại sự thịnh vượng cho tài lộc.

Vậy kitsune – sứ giả của thần lúa – được nông dân tôn vinh thế nào? Nông nghiệp Nhật Bản gắn liền với trồng lúa. Chuột đồng phá hoại mùa màng, trong khi cáo là loài săn mồi chính, thức ăn của chúng có khoảng 69% là chuột đồng. Nhờ đó, cáo vô hình chung bảo vệ mùa màng, trở thành sứ giả quý báu của thần Inari.

Hiện nay, có khoảng 32.000 đền Shinto thờ thần Inari trên tổng số 80.000 ngôi đền ở Nhật. Ngôi Fushimi Inari là một trong những ngôi đền cổ nhất, được UNESCO công nhận là di sản thế giới năm 1994. Trong khuôn viên đền, có vô số tượng cáo bằng đá và gốm, miệng ngậm chìa khóa, quả cầu hoặc cuộn giấy, cổ khoác khăn đỏ. Hình ảnh này không chỉ xuất hiện trong đền mà còn dễ thấy ở nhà ga, trạm xe, thậm chí trung tâm mua sắm, trở thành biểu tượng văn hóa phổ biến của Nhật Bản.