Sam Sam's House

Lịch sử của Matcha và Trà đạo


Tên gọi Matcha rất thuần Nhật, nhắc tới Matcha là người nghe sẽ liên tưởng ngay đến Nhật Bản. Thế nhưng thật ra từ “Ocha” (trà) đã hình thành vào khoảng năm 2700 trước Công nguyên ở Trung Quốc. Vào thế kỉ thứ VII, các sứ thần và các tu sĩ đã đem hạt giống trà từ nhà Đường về Nhật và thứ được gọi là “Ocha” bắt đầu xuất hiện ở Nhật. Vào thời điểm đó, trà được xem như một loại thảo dược, thứ thuốc vạn năng có thể chống lại mọi bệnh tật, giúp con người “trường sinh bất lão” nên rất được nâng niu trân trọng, chỉ có vương giả, quý tộc, và những tầng lớp có sức ảnh hưởng như giới cầm quyền mới được dùng.

Năm 1191 (thời Kamakura), thiền sư Eisai (còn gọi là Yosai), người đã sáng lập ra trường phái Rinzai (Lâm Tế) - một trong những trường phái Thiền chính ở Nhật Bản, đã mang một thứ trà xanh dạng bột, uống theo hình thức bỏ vào khuấy tan trong nước sôi gọi là Matcha từ Trung Hoa về Nhật Bản. Trong cuốn “Kissa Yojoki” (tạm dịch: Những ghi chép về việc uống trà và dưỡng sinh) của Eisai có ghi lại một câu chuyện: Trong một buổi yến tiệc nọ, Shogun (tướng quân) thứ ba của Mạc phủ Kamakura là Minamoto Sanetomo (1192 - 1219) bị đau đầu dữ dội vì uống nhiều rượu. Trong lúc mọi người hoàng loạn lo lắng thì Eisai bình tĩnh pha một chén trà dâng cho Minamito. Ngài vừa uống xong thì lập tức tỉnh rượu, hết đau đầu, mệt mỏi do dư âm của rượu dần tan biến. Từ đó, triều đình rất khuyến khích việc uống trà, coi trà như là một loại thuốc chữa bách bệnh. Trà được giới tu sĩ và võ sĩ sử dụng để giúp đầu óc tỉnh táo và tăng cường sức mạnh. Còn giới quý tộc giàu có thì rất thích nghệ thuật Tocha (đấu trà) được truyền từ Trung Quốc sang. Các dụng cụ pha trà cũng được du nhập về.

Đến thế kỉ XII, phong cách thưởng thức trà của người Nhật đã đạt đến đỉnh cao của sự tinh tế và được xem như một đạo phái - Trà đạo. Nghi thức ban đầu của Trà đạo bắt nguồn từ kiểu cách dùng trà của tầng lớp Samurai, có những nguyên tắc khắt khe trong cách pha trà.



Matcha dùng trong Trà đạo (Ảnh: Christian Kaden/flickr)

Nghi thức Trà đạo chịu nhiều ảnh hưởng của Thiền như ngày nay được định hình bởi bậc thầy Trà đạo Sen no Rikyu (tên thật là Sen Soeki). Thuở còn trẻ, Rikyu theo học trà với Kitamuki Dochin, đến năm 19 tuổi thì thụ giáo Takeno Joo - một học giả có am hiểu sâu sắc về mỹ học của Wabicha (侘茶). Thấm nhuần tinh thần của Joo, Rikyu đã sáng tạo và phát triển mỹ học của Cha no Yu (茶の湯), nghi thức đun nước và khuấy với bột trà xanh. Những nghi thức của trường phái này dần dần định thành một quy tắc và nâng tầm lên thành một nghệ thuật, được gọi là Trà đạo. Đến giữa thế kỷ XIV, việc uống trà trở nên phổ biến trong giới bình dân. Từ đó đến nay, nghệ thuật này càng được hoàn thiện, trở thành một nét văn hoá đặc trưng của người Nhật Bản.

Ngày nay, trà Nhật được công nhận rộng rãi trên toàn thế giới. “Matcha” trở thành từ dùng chung trên thế giới để chỉ bột trà xanh của Nhật, không cần phải phiên âm ra tiếng bản địa.


Tác dụng không ngờ của Matcha

Theo nghiên cứu và phân tích của ông Omori Masashi, Giáo sư lĩnh vực thực phẩm của Đại học nữ sinh Otsuma... trà xanh có rất nhiều công dụng:

- So với nước trà đun từ lá thì lượng Caffeine trong bột Matcha - vốn được nghiền từ lá trà - khá cao. Cùng với một số Alkaloid khác có trong trà, Caffeine giúp kích thích hệ thần kinh trung ương và vỏ đại não, làm cho tinh thần minh mẫn, giảm mệt nhọc sau khi lao động, ngăn ngừa bệnh mất trí nhớ. Polyphenol, các loại Vitamin và khoáng chất giúp điều chỉnh nồng độ đường trong máu, phòng chống các bệnh tim mạch và ung thư, tụt huyết áp,...

- Catechin có khả năng đốt cháy chất béo hiệu quả, ngăn ngừa bệnh béo phì; chức năng chống Oxy hóa mạnh mẽ, ngăn ngừa các tác nhân của lão hóa, giúp nếp nhăn và chảy xệ không hình thành trên da. Vitamin C có thể ức chế các sắc tố Melanin, kết hợp với các Catechin giúp hình thành nên một làn da đẹp.

- Các hợp chất Flo có tác dụng ngăn ngừa sâu răng, khử mùi hôi miệng.

Ngoài ra, do 4 tuần trước khi bước vào mùa thu hoạch, cánh đồng trà sẽ được bao phủ hoàn toàn bằng kỹ thuật phủ bóng đặc biệt nhằm giảm 90% ánh sáng mặt trời, làm cho lượng Theanine tăng nhiều hơn gấp 7 - 10 lần so với búp trà xanh thông thường, đồng thời các Axit amin chịu trách nhiệm bảo toàn hương vị trà xanh sau khi đã được chế biến thành bột nên Matcha có giá trị dinh dưỡng cao, không thua kém các loại trà hảo hạng khác.
Ứng dụng của Matcha trong ẩm thực và làm đẹp




Bánh muffin hương Matcha & sô-cô-la (Ảnh: Megumi/flickr)


Nhờ có màu sắc đẹp mắt, hương vị mạnh, khả năng tương thích với đường tốt, Matcha đã trở thành một tuyệt chiêu trong ẩm thực. Bằng sự tìm tòi và sáng tạo không ngừng nghỉ, các đầu bếp đã cho ra đời vô vàn những món ăn được làm từ Matcha với chất lượng và hương vị tuyệt vời, từ bánh dày Mochi, mì Soba, kem Matcha, kẹo chocolate nhân Matcha,... cho đến cafe Matcha latte, súp Matcha,... Những mảnh đất màu mỡ làm nên hương vị Matcha thần kỳ có thể kể đến Uji (Kyoto), Nishio (Aichi), Shizuoka, miền Bắc đảo Kyushu,…





Đá bào Matcha (Ảnh: open-arms/flickr)




Bánh quy Matcha được thiết kế theo hình mẫu tùy thích (Ảnh: icools/flickr)


Matcha cũng là liệu pháp làm đẹp tự nhiên cho chị em phụ nữ, được sử dụng làm mặt dạ dưỡng da cũng như sáng chế ra các sản phẩm tốt cho sức khỏe khác.


“Một ly Matcha mỗi ngày cho một cơ thể khỏe mạnh” - đó là khẩu hiệu của những người cuồng Matcha khuyên bạn. Giữa trưa hè nắng gắt, hãy thử uống một li Matcha mát lạnh và cảm nhận xem nào!

Bài: Thùy Dung/ Ảnh: flickr/ Bìa: rumpleteaser
Thùy Dung / kilala.vn