Sam Sam's House

Nhà thơ Saigyo Hoshi (1118–1190), tên thật Satô Norihide (佐藤義清), được mệnh danh là “nhà thơ của hoa anh đào”. Trong hơn 1.550 bài thơ Tanka, gần một nửa nhắc đến hoa anh đào. Tình yêu của ông dành cho loài hoa này sâu đậm đến nỗi ông ước được ra đi dưới gốc hoa – và ước nguyện ấy đã thành hiện thực vào ngày 16/2/1190.

Ước vọng của tôi
Là được chết
Dưới cội hoa đào
Vào đêm trăng rằm
Trong ánh mùa xuân

Vòng đời của hoa anh đào chỉ kéo dài khoảng một tuần. Mỗi lần bung nở, sắc hương mong manh khiến người thưởng hoa ngây ngất, lưu luyến. Với người Nhật, mùa hoa là mùa lễ hội khắp đất nước: mọi người ngồi dưới gốc hoa, nhấp từng hớp sake, để những cơn gió xuân thổi qua, mang theo cánh hoa rơi lướt trên mặt, trên vai, như một điềm may đầu năm. Vẻ đẹp ấy không chỉ là sắc màu mà còn là bài học về sự sống và tinh thần samurai: sống trọn vẹn, ra đi không hổ thẹn, và chết trong danh dự.

Bầu trời bình an
Một ngày xuân sáng
Cớ sao xuống trần gian
Với tâm tư phiền muộn
Ôi hoa đào lang thang
(Tomonori, bài số 84)

Hoa đào ơi
Trong gió lớn
Cơ hồ tuyết rơi
Và tôi già yếu
Ngủ say cho rồi
(Kintsune – Nhật Chiêu dịch)

Từ những bài Tanka này, tôi luôn mang trong lòng khát khao được một lần tận mắt ngắm nhìn vẻ đẹp mong manh của từng cánh hoa. Và cầu nguyện của tôi như được đền đáp: ngày 22–23/4, tại Sài Gòn, hơn 100 nhành anh đào được cẩn thận đưa về, với biết bao tâm tình của người dân Nhật.

Nhưng Sài Gòn oi ả. Nắng gay gắt làm cho những cành hoa, đã rời khỏi cây, phần nào ủ rũ, bớt vẻ kiêu sa. Dạo một vòng khi chưa khai mạc, thấy nhiều bạn trẻ xúng xính váy áo đẹp, như sợ sắc hoa anh đào lấn át mình. Các bác trung niên cũng hồ hởi không kém. Dù lễ khai mạc ca múa nhạc chỉ vừa bắt đầu, vô số ánh mắt háo hức dõi về nhà kính – nơi giữ nhiệt độ mát mẻ cho những nhành hoa quý. Ai cũng muốn chứng kiến tận mắt vẻ rực rỡ của hoa anh đào, vì ngoài kia số lượng bình cắm không đủ thỏa mãn sự hiếu kỳ.

Ở ngoài khu vực nhà kính, ban tổ chức chu đáo bố trí ba khu vực hoa thật để người dân chiêm ngưỡng. Nhưng các nhân viên chăm sóc hoa chỉ chăm chăm xịt nước, nhìn hoa, ít để ý tới mọi người xung quanh. Một nụ cười hay vài lời nhã nhặn như “Mọi người cho hoa tắm mát vài giây rồi chụp hình nhé” có lẽ đã khiến các bác lớn tuổi và các bạn trẻ hài lòng hơn, thay vì nhăn nhó hay bỏ đi.

Góc nào cũng có bảo vệ nhắc nhở: “Bạn ơi, đừng tựa vào bình. Chị ơi, đừng đụng vào hoa.” Một số người thậm chí lấy vài cành, còn lên tiếng: “Xin vài cành về chưng ở nhà cho đẹp.” Ý thức về giá trị cộng đồng dường như chưa được thấm nhuần. Nếu một người Nhật chứng kiến cảnh này, họ sẽ nghĩ gì về chúng ta?

Một lễ hội không chỉ là những chương trình văn hóa lớn, mà còn là bài học về những hành động nhỏ. Khi xã hội phát triển và hội nhập với bạn bè quốc tế, ý thức từ những điều nhỏ nhặt lại càng trở nên quan trọng.